Update 11 september 2026: Het ministerie van Binnenlandse Zaken herziet de wettelijke norm voor formaldehyde in woningen pas eind dit jaar, meldt Omroep Gelderland. Het kijkt daarbij ook naar “wat de praktische en sociaal-economische gevolgen zijn van een eventuele verlaging van de plafondwaarde”. Minister Boekholt-O’Sullivan zegt te begrijpen dat het verschil tussen het GGD-advies en de wettelijke norm verwarrend kan zijn: een advieswaarde gaat alleen over gezondheid, een wettelijke norm is een grens waarop gehandhaafd kan worden. Omroep Gelderland onderzocht deze zomer Eerbeek, waar bij zo’n tweehonderd woningen UF-schuim in de muren zit. Bij één bewoner werd eerst 60 tot 90 microgram per kubieke meter gemeten, wat de corporatie geruststellend noemde omdat het onder de 120 bleef, terwijl de GGD adviseerde klachten vanaf 50 microgram al zeer serieus te nemen. Pas toen de waarde boven de 140 kwam, kwam er actie. Dat is het probleem uit dit stuk in één huis: zolang de wettelijke norm 120 is, beslist die grens wanneer er iets gebeurt, niet het advies.
Ergens in een flat uit de jaren zeventig zit iemand op de rand van het bed te wachten tot de meting klaar is. Ze klaagt al jaren over prikkende ogen en een lucht die na het isoleren van de spouwmuur nooit meer helemaal wegging. Vandaag komt er een getal, en het getal blijkt niet te zeggen waar het vandaan komt.
Dat is precies het probleem waar dit dossier op vastloopt, en er is deze week een nieuwe meetlat bij gekomen. Het RIVM stelde op 1 september lagere advieswaarden voor formaldehyde voor: gemiddeld 7 microgram per kubieke meter bij langdurige blootstelling, met maximaal 20 microgram per kuub tijdens korte pieken binnenshuis. De bestaande norm voor binnenlucht is 120 microgram per kubieke meter en die is meer dan veertig jaar oud. Het advies is gebaseerd op onderzoek van het Amerikaanse EPA uit 2024 en gemaakt in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.
Zeventien keer de advieswaarde, gemeten in slaap- en woonkamers
Wat dat betekent voor bestaande woningen, laat Capelle aan den IJssel zien. CKZ Vandaag heeft een document in handen met de meetresultaten van achttien huurwoningen waar begin juli is gemeten. In die woningen zijn 36 metingen gedaan, in slaapkamers en woonkamers, en die kwamen gemiddeld uit op 49,9 microgram per kubieke meter, met uitschieters tot 119. Dat is netjes onder de oude norm van 120, en tot zeventien keer de nieuwe advieswaarde van 7.
Woningcorporatie Havensteder meldt dat op basis van de huidige gegevens in 443 van haar Capelse woningen UF-schuim is toegepast in de afgelopen vijf jaar. In één woning aan de Bongerd was de concentratie zo hoog dat de bewoner tijdelijk elders wordt gehuisvest. Woonbron en Hef Wonen geven aan dat in hun Capelse complexen geen UF-schuim is gebruikt. Hoeveel particuliere eigenaren het in huis hebben, weet niemand: de gemeente zegt daar geen zicht op te hebben.
Niemand kan aanwijzen welke bron die 49,9 veroorzaakt
Hier zit de zin die in de meeste berichten over dit dossier wegvalt. Havensteder zegt tegen CKZ dat het lastig is om een sluitende conclusie aan de metingen te verbinden, omdat de resultaten niet direct aan UF-schuim zijn toe te schrijven. Formaldehyde heeft namelijk ook andere bronnen in huis. En de corporatie voegt eraan toe: op dit moment bestaat er nog geen methode die meet hoeveel formaldehyde een specifieke bron uitstoot. Ze hopen dat het RIVM en de GGD zo’n meetmethode ontwikkelen.
Dat is geen slag om de arm van een corporatie die onder een claim uit wil. Het is een technisch feit dat het hele dossier bepaalt. Je meet de lucht in een kamer, niet de muur. Op advies van de GGD starten Havensteder en de gemeente daarom een proef waarbij bij een aantal woningen het UF-schuim wordt verwijderd, om te zien wat dat met de concentratie doet. Of dat helpt is onzeker: eerdere pogingen om schuim te verwijderen of naden en kieren af te dichten hadden volgens de gemeente vaak geen effect op de concentratie, en in sommige gevallen verslechterde de situatie zelfs. Eind dit jaar valt op basis van die proef een besluit over de andere woningen in de Vogelbuurt en de Florabuurt.
Een advieswaarde zonder metingen erachter is de verkeerde volgorde
Onze kritiek gaat niet over de hoogte van het advies. Het RIVM schrijft er zelf bij dat er geen actuele Nederlandse gegevens zijn over hoeveel formaldehyde er onder normale omstandigheden in de binnenlucht zit, en beveelt daarom nieuw onderzoek aan; het laatste uitgebreide onderzoek in Nederlandse woningen is twintig jaar oud. We hebben nu dus een advieswaarde van 7 microgram zonder te weten hoeveel woningen daaroverheen gaan, en dus ook zonder te weten of die waarde haalbaar is.
Wij vinden dat de verkeerde volgorde voor een stof die op de lijst van Zeer Zorgwekkende Stoffen staat. Recenter Europees onderzoek zet gemiddelde concentraties in woningen op 20 tot 30 microgram per kuub. Klopt dat ook voor Nederland, dan zit de gemiddelde woning al boven de piekwaarde van 20 zonder dat er ooit iets is ingespoten. Dan gaat dit niet over 443 woningen in Capelle maar over de houtvezelplaat in ieders kastdeur. Het ministerie van Binnenlandse Zaken bepaalt straks de binnenluchtnorm en mag daarbij naar haalbaarheid kijken. Zonder metingen is dat kiezen in het donker, en gemeente en corporatie zeggen nu al dat de nieuwe advieswaarden geen invloed hebben op hun huidige beleid.
Onze eigen hoek roept nu te snel om een apparaat
En dan het punt waar wij als luchtreinigersite tegen onszelf in moeten gaan. De reflex bij een bericht als dit is: koop een luchtreiniger met actieve kool. Dat is hier niet de eerste stap, en de reden staat in het dossier zelf. Zolang niemand kan meten welke bron in een kamer hoeveel afgeeft, weet je ook niet wat een filter wegneemt en wat er meteen weer bij komt. Zelfs het weghalen van de muurvulling, de meest ingrijpende maatregel die er is, verlaagde in eerdere gevallen de concentratie vaak niet.
Wat in die onzekerheid wél altijd werkt, is verdunnen: ventileren, meer luchtverversing per uur. Het RIVM noemt regelmatig ventileren zelf als het middel om de lucht in huis gezond te houden, en Havensteder voert bij huurders extra controles uit of de ventilatiesystemen goed werken. Een luchtreiniger is nuttig voor deeltjes, en dat is een ander probleem dan een gas dat continu vrijkomt. Waar die grens ligt, zetten we uiteen bij luchtreiniger of ventileren en bij wanneer een actieve koolfilter zin heeft.
De merknaam op je isolatiefactuur geeft het antwoord al
De kleinste zinnige handeling van vanavond kost tien minuten in je papieren of je mailarchief. Zoek de offerte of factuur van je spouwmuurisolatie op en kijk welk product erop staat. UF-schuim wordt onder verschillende merknamen verkocht, waaronder Aminotherm, Thecotherm en Envirofoam. Staat er een van die namen, of gewoon ureumformaldehyde, dan weet je dat je met dit dossier te maken hebt. Weet je het niet meer, dan kun je het isolatiebedrijf bellen dat het heeft aangebracht. Huur je, dan is dezelfde vraag aan je verhuurder een stuk korter.
Heb je klachten aan ogen, neus of keel én zit er UF-schuim in je muren, dan is het advies van de GGD: neem contact op met de GGD zelf en ventileer goed. De GGD kan beoordelen of de klachten daarmee samenhangen. Houden de klachten aan, dan is de huisarts aan zet. Wil je zelf eerst iets meten: een gewone TVOC-meter uit de winkel geeft je een verzamelwaarde voor vluchtige stoffen en geen formaldehydecijfer waarmee je hier iets kunt. Wat consumentenmeters wel en niet doen, staat bij een luchtkwaliteitsmeter kopen.
De proef in Capelle telt zwaarder dan de norm
Er lopen nu twee sporen die los van elkaar staan. Het RIVM adviseert, en IenW en BZK beslissen straks over de normen voor buiten- en binnenlucht, met haalbaarheid als expliciete afweging. En in Capelle wordt bij een aantal woningen het schuim eruit gehaald om te zien of dat iets doet. Dat tweede is het spoor om te volgen. Blijkt daar dat verwijderen de concentratie niet omlaag brengt, dan heeft heel Nederland een advieswaarde zonder maatregel die eraan voldoet. Blijkt het wel te werken, dan hebben 443 huurders in Capelle en een onbekend aantal huiseigenaren een dure verbouwing in het vooruitzicht. Beide uitkomsten landen eind dit jaar.